Straatverlichting vormt een belangrijk onderdeel van onze wegen en openbare ruimtes. Ze zorgt ervoor dat automobilisten ’s nachts goed zicht hebben en maakt het veiliger voor voetgangers. Hierdoor kunnen mensen zich na zonsondergang met een gerust hart verplaatsen. Maar het plaatsen van straatverlichting alleen is niet voldoende, omdat niet alle straatlantaarns het licht op dezelfde manier verspreiden. Daarom is het belangrijk om de juiste lichtverdelingsvormen voor straatverlichting te kiezen.
Helaas hebben veel mensen geen idee wat lichtverdelingspatronen zijn. Inzicht in lichtverdeling en het kiezen van het juiste patroon is cruciaal voor een optimale straatverlichting. Maak je geen zorgen als je hierover in de war raakt! In deze gids bespreek ik veelvoorkomende lichtverdelingspatronen en hoe je het juiste patroon kiest. Laten we aan de slag gaan!
Wat is lichtverdeling bij LED-straatverlichting?
Onder lichtverdeling wordt verstaan de manier waarop het licht zich vanuit de armatuur over de grond verspreidt. Het verlichtingsgebied, de gelijkmatigheid van de verlichting, de afstand tussen de palen, de verblindingsbeheersing en de algehele energie-efficiëntie zijn allemaal van invloed op de lichtverdeling.
Verschillende toepassingen buitenshuis vragen om verschillende verlichtingspatronen. Woonstraten, snelwegen, parkeerterreinen en industriegebieden stellen allemaal verschillende eisen. Als u het verkeerde lichtverdelingspatroon gebruikt, stijgt het energieverbruik en blijven de verlichtingsprestaties ondermaats.
Het belang van de juiste soorten lichtverdeling voor straatverlichting
Met ‘lichtverdeling’ wordt bedoeld de manier waarop een straatlantaarn licht verspreidt over een weg of een buitengebied. Dit bepaalt hoe ver het licht daadwerkelijk reikt en welke gebieden meer licht ontvangen. Er zijn verschillende soorten ontworpen voor verschillende wegbreedtes, wegindelingen en verlichtingsbehoeften. Een betere lichtverdeling zorgt ervoor dat de straten goed verlicht blijven.
Straatverlichting kan het verlichting op allerlei manieren. Daarbij is het van cruciaal belang om de juiste lichtverdeling te kiezen. Waarom? Ten eerste zorgt dit ervoor dat wegen en openbare ruimtes veiliger en beter zichtbaar worden. Bestuurders en voetgangers kunnen nu gemakkelijk de weg zien, waardoor het aantal ongevallen afneemt. Bij een onjuiste lichtverdeling krijgen sommige gebieden echter meer licht dan andere.
Dit zorgt voor donkere plekken en maakt het moeilijker om scherp te zien. Bovendien helpt een goede lichtverdeling energie te besparen en onnodig licht te verminderen. Het betekent dat je de hoeveelheid licht kiest die voldoende is om die specifieke plek te verlichten, bijvoorbeeld de weg. Daardoor gaat er geen licht verloren in lege ruimtes of op nabijgelegen gebouwen. Het kan ook schittering verminderen en voorkomen dat ongewenst licht in nabijgelegen woningen binnendringt.
Heb je ooit last gehad van verblinding tijdens het lopen of autorijden op straat? Dat komt door een verkeerde lichtverdeling. Straatlantaarns stralen een grote hoeveelheid licht uit die niet goed is gericht. Daardoor veroorzaakt dit licht verblinding, omdat het niet naar beneden is gericht. Deze verblinding kan ook tot ongelukken leiden. Daarom is het essentieel om inzicht te hebben in de verschillende soorten lichtverdeling.
Belangrijkste soorten lichtverdeling bij straatverlichting
Zoals ik hierboven al zei, verspreiden straatlantaarns het licht niet allemaal op dezelfde manier. Sommige verspreiden het licht in een smalle bundel, terwijl andere het over een groter gebied verspreiden. De Illuminating Engineering Society (IES) deelt de lichtverdelingspatronen van straatlantaarns in vijf hoofdtypen in. Laten we elk type en de bijbehorende specificaties eens bekijken.
1- Lichtverdeling type I
Het eerste veelvoorkomende type is Type I, een smal, tweezijdig lichtverdelingspatroon. Dit betekent dat het licht zich in twee tegengestelde richtingen verspreidt. Het licht verspreidt zich gelijkmatig in beide richtingen vanuit de lichtbron. Daarom wordt het vooral gebruikt wanneer een klein gebied vanaf twee kanten moet worden verlicht. Je ziet het bijvoorbeeld op smalle wegen, voetpaden en loopbruggen. Het licht bereikt beide zijden zonder dat er een zeer breed verspreidingspatroon nodig is.
2- Lichtverdeling type II
Het tweede type is Type II, dat een bredere lichtverspreiding biedt dan Type I. Dit type wordt gebruikt wanneer een straatlantaarn een smalle weg of een smal pad vanaf één kant moet verlichten. Met andere woorden: het licht verspreidt zich naar voren en opzij. Dit betekent dat het licht zich over de weg verspreidt en niet geconcentreerd blijft op één klein gebied. Daarom heeft Type II de voorkeur voor smalle straten, kleine wegen en paden.
3- Lichtverdeling type III
Lichtverdeling van type III is een goede keuze wanneer je vanaf één kant een groot gebied moet verlichten. Bij dit type wordt het licht tegelijkertijd naar voren en naar buiten verspreid. Hierdoor reikt het licht verder over de weg. Dit betekent dat, als de palen aan één kant worden geplaatst, de smalle lichtbundel de andere kant niet zal bereiken. In dit geval helpt type III het licht naar de andere kant van de weg te verspreiden. Dit maakt het geschikt voor middelbrede en bredere straten, wegkanten en sommige grote parkeerterreinen.
4- Lichtverdeling type IV
Bij lichtverdelingstype IV wordt het licht voornamelijk in één richting verspreid. Het grootste deel van het licht wordt naar voren en naar buiten gericht, niet rondom de paal. Hierdoor kan het licht gebieden bereiken die verder van de straatlantaarn verwijderd zijn. Stel dat langs één kant van een brede weg straatlantaarns zijn geplaatst. De palen staan dicht bij het voetpad, maar ook aan de andere kant van de weg hebben voertuigen voldoende licht nodig. Als de straatlantaarn het licht in alle richtingen verspreidt, valt een deel ervan achter de paal of op nabijgelegen terrein waar het niet nodig is. Dit kan energieverspilling opleveren. Type IV helpt dit probleem echter te voorkomen door meer licht in één richting naar de weg te sturen.
5- Lichtverdeling van type V
Tot slot is er de Type V-lichtverdeling, waarbij het licht zich rondom de lantaarnpaal verspreidt. In tegenstelling tot andere typen zorgt Type V voor verlichting aan alle kanten van de paal. Dat betekent dat de gebieden rondom de palen goed verlicht blijven. Zoals u weet, komen voertuigen van links, rechts, van voren of van de tegenoverliggende kant. Een straatlantaarn die het licht in één richting uitstraalt, zal niet al deze gebieden goed verlichten. Type V biedt uitkomst door het licht in alle richtingen te verspreiden. Hierdoor worden meer delen van het kruispunt verlicht vanuit één enkel verlichtingspunt, waardoor er minder straatlantaarns nodig zijn.
Hoe kies je de juiste lichtverdelingsvormen voor straatverlichting?
Nu heb je een duidelijk beeld van wat de verschillende soorten lichtverdeling zijn. Toch? Nu is het tijd om de juiste soort te kiezen. Onthoud dat het kiezen van de verkeerde lichtverdeling kan leiden tot ongewenste schittering, donkere plekken en geldverspilling. Maar je hoeft je geen zorgen te maken. Hier zijn een paar factoren waarmee je rekening moet houden om de juiste keuze te maken.
1- Breedte van de weg
Het eerste waar je rekening mee moet houden, is hoe breed de weg is op de plek waar je LED-straatverlichting. Dit is belangrijk omdat het licht het volledige wegdek moet bereiken, en niet alleen het gebied direct onder de straatlantaarn. Als de weg smal is, kunt u dus kiezen voor een lichtverdeling van Type I of Type II. Deze zorgen voor voldoende verlichting. Voor bredere wegen is een bredere lichtverspreiding echter cruciaal; hiervoor zijn Type III of Type IV geschikt. Dit komt doordat deze lichtverdelingstypen een groter gebied bestrijken. Hierdoor wordt het gebied gelijkmatig verlicht, zelfs als het te breed is.
2- Controleer de hoogte en de onderlinge afstand van de palen
Ten tweede moet je de hoogte van de lichtmast en de afstand tussen de masten controleren. De hoogte van de lichtmast is de afstand van de grond tot de straatlantaarn. De afstand tussen de masten is de afstand tussen twee straatlantaarns. Deze twee factoren bepalen hoe goed het licht de weg verlicht. Als de masten erg hoog zijn, bereikt het licht een groter gebied. Maar als de masten te ver uit elkaar staan, blijven sommige delen van de weg donker. Kies daarom een lichtverdelingspatroon dat goed past bij uw masthoogte en de afstand tussen de masten.
3- Wegtype en verkeersintensiteit
Niet elke weg heeft hetzelfde doel of hetzelfde verkeersvolume. Woonwegen zijn minder druk dan snelwegen. Houd daarom rekening met zowel het type weg als het aantal voertuigen dat er gebruik van maakt. Kies voor drukke wegen een lichtverdeling die bestuurders helpt andere voertuigen en voetgangers op te merken. Voor woonwegen geldt dat het licht geen verblinding mag veroorzaken. In woonwijken moet u ervoor zorgen dat de straatlantaarns naar beneden zijn gericht. Dit zorgt ervoor dat het licht op het pad blijft en geen verblinding veroorzaakt voor voetgangers.
4- Vereiste lichtniveaus
Elke weg heeft een andere hoeveelheid licht nodig om bestuurders en voetgangers ’s nachts veilig te houden. Drukke wegen hebben doorgaans meer licht nodig dan rustige straten. De lichtsterkte wordt doorgaans gemeten in lux; dit geeft aan hoeveel licht een oppervlak bereikt. Kies daarom een lichtverdelingspatroon dat voldoende licht verspreidt over het vereiste weggebied. Controleer de straatlantaarn op de lichtsterkte voordat u een lichtverdelingspatroon kiest. Zo kunt u het juiste type kiezen dat de straat efficiënt verlicht.
5. Eisen inzake uniformiteit
Uniformiteit houdt in dat het licht gelijkmatig over de weg wordt verspreid, zodat sommige delen niet te fel of te donker zijn. Dit is een cruciale factor, omdat je de weg duidelijk moet kunnen zien zonder plotselinge veranderingen in de helderheid. Plotselinge veranderingen kunnen het oogcomfort beïnvloeden. Let er bij het kiezen van een lichtverdelingspatroon op dat het de weg volledig bestrijkt en donkere plekken tussen de straatlantaarns vermindert. Wanneer het hele gebied gelijkmatig verlicht is, kunnen bestuurders alles duidelijk zien. Als er een oneffenheid is, kunnen ze deze opmerken en ook vermijden.
6- Energie-efficiëntie en lichtvervuiling
Bij het kiezen van een lichtverdelingspatroon moet rekening worden gehouden met energie-efficiëntie en lichtvervuiling. Houd in gedachten dat straatlantaarns het pad naar beneden moeten verlichten. Het licht mag niet verspreiden en nabijgelegen gebieden verlichten. Hieronder vallen bijvoorbeeld nabijgelegen gebouwen, bomen, enzovoort. Voor een meer gerichte verlichting raad ik aan om te kiezen voor een lichtverdeling van type II of type III. Op deze manier krijgt u uitstekende verlichting naar beneden en blijft het verlichte gebied beperkt. Dit voorkomt ook lichtverspilling die kan optreden bij verstrooide verlichting.
Conclusie
Straatverlichting zorgt ervoor dat wegen en straten ’s nachts veilig blijven. Niet alle lampen verspreiden het licht echter op dezelfde manier. Daar komen de verschillende soorten lichtverdeling om de hoek kijken. Vergeet niet dat straatverlichting uitstekende verlichting kan bieden. Maar zonder de juiste lichtverdeling kan dat licht verloren gaan. Sterker nog, verspild licht kan zelfs leiden tot lichtvervuiling.
Het kan ook onnodige schittering voor anderen veroorzaken. Daarom is het van cruciaal belang om inzicht te hebben in de verschillende soorten lichtverdeling. In deze gids heb ik deze soorten besproken en uitgelegd hoe u de juiste kunt kiezen. De typen I, II, III, IV en V hebben elk hun eigen lichtpatronen en toepassingen. De beste keuze hangt af van de breedte van de weg, de hoogte van de lichtmast, de afstand tussen de masten, het verkeer en de vereiste verlichtingsniveaus.